Interessante Artikels

De Aa- en Caliebeekvallei

Veel waterlopen van eerste categorie in de Kempen verlopen tamelijk strikt volgens de oost-west as. Denk aan de Kleine Nete, de Grote Nete en de Demer. De Aa-vallei daarentegen vertoont een uitgesproken Noordoost – Zuidwest georiënteerde as. Dit lijkt niet significant, maar op schaal van Noordwest-Europa loopt die as volledig samen met trekvogelroutes die van Scandinavië naar het Iberisch schiereiland en Noord-Afrika lopen. En dat maakt een enorm verschil. Een gesprek bij vooraanstaande ornithologen bevestigt dit ook. Tijdens de trekperiode van de trekvogels in april (richting noorden) en in oktober (richting zuiden) laten de meeste vogels de Netes en Demer links liggen als oriëntatiepunt en kiezen ze resoluut voor de Aa-vallei. Deze vallei staat dan ook bekend om de unieke waarnemingen in deze periode. Als lijnvormig element is de vallei een essentieel herkenningspunt om de vogels te begeleiden in hun tocht. Als de Aa-vallei ter hoogte van Herentals in de buurt van de Kempense Heuvelrug komt, vormt dit bosgebied een extra begeleidend element en “trechtert” als het ware de vogels nog nauwkeuriger de vallei in. De vogels vervolgen hun route volgens het “Aa-traject” tot in Lier. Dit is een gekend fenomeen bij ornithologen, waarbij zeldzame vogels die in Tielen in de Aa-vallei gespot worden, een uur later te bewonderen zijn ter hoogte van Lier (en visa versa afhankelijk van het seizoen). Het wederkerig karakter en de nauwkeurigheid van dit fenomeen bevestigt het belang van de Aa-vallei als trekvogelroute.

Naast een essentiële trekvogelroute, is de vallei en meer bepaald het gebied tussen Tielen en Achterlee (waar de windmolens ingepland staan), een belangrijk broedgebied voor weidevogels. In het bijzonder gaat het om:

Kievit:
- strikte beschermingsstatus
- Bijlage II – soort van de Europese Vogelrichtlijn
- De soort staat op de Vlaamse Rode Lijst met status “bedreigd”
Scholekster
- strikte beschermingsstatus
- De soort valt onder Artikel 4, lid 2 van de Europese Vogelrichtlijn. Dit betekent dat het een beschermde trekvogel is waarvoor speciale beschermingszones (Natura 2000-gebieden) moeten worden aangewezen
- De soort staat evenwel op de Vlaamse Rode Lijst met status “Niet bedreigd”
Wulp
- strikte beschermingsstatus
- De wulp is opgenomen in bijlage II van de Europese Vogelrichtlijn. Dit betekent dat de soort, net zoals de Kievit en Patrijs, strikt beschermd is en dat overheden verplicht zijn om leefgebieden te beschermen en te behouden via Natura 2000
- Wulp (samen met de Grutto) maakt onderdeel uit van het soortbeschermingsprogramma (SBP) van het Agentschap voor Natuur en Bos, wat gericht is op het stoppen van de neerwaartse trend van de populaties
- De soort staat op de Vlaamse Rode Lijst met status “kwetsbaar tot bedreigd”
Patrijs
- strikte beschermingsstatus
- Bijlage II – soort van de Europese Vogelrichtlijn
- De soort staat op de Vlaamse Rode Lijst met status “kwetsbaar”

Los van het vogelverhaal, vind ik persoonlijk dat de Aa-vallei moet behouden blijven in al zijn relatieve “gaafheid” en is het allerminst de plek om windmolens te plaatsen. Ik begrijp dat het gebied door zijn open karakter waarschijnlijk een hoog elektriciteitsrendement zou kunnen garanderen, maar dat is een zeer kleine winst ten opzichte van het verlies van waarde op ecologisch en esthetisch vlak en naar belevingswaarde toe. Om maar te zwijgen van verlies van vastgoedwaarde in- en aansluitend op het gebied. Dit dreigt ook een verhaal van “greenwashing” te worden, waarbij de energie van de windmolens onder het mom van groene en duurzame energie verkocht wordt, maar ten koste van biodiversiteit- en habitatverlies en verstoring van belangrijke trekvogelroutes.

Bovendien is het plaatsen van 3 windmolens in het gebied een erg gevaarlijk precedent. Nadien zal het veel makkelijk zijn om een vierde, vijfde, zesde,… exemplaar bij te plaatsen aangezien argumenten zoals bovenstaande dan makkelijker weerlegt kunnen worden.

Er zijn plannen in het gebied om de fiets-o-strade van Herentals naar Turnhout te realiseren, dus laat ons daar een aangenaam en mooi traject van maken.

Windmolens horen thuis in industriegebieden, randstedelijk gebied, op zee, langs autostrades, enz… . Er is al zo weinig relatief onaangetaste open ruimte in Vlaanderen, dus laat ons alsjeblieft het weinig dat we nog hebben, koesteren.

Joris

Aanvulling van een vooraanstaand ornitholoog

Qua trekvogels die er passeren mogen daar ook namen op geplakt worden: vooral roofvogels als Buizerd, Wespendief, 4 soorten kiekendieven en 2 soorten wouwen + Visarend enerzijds en grote waadvogels als Ooievaar en Zwarte Ooievaar anderzijds maken jaarlijks zowel op hun heen- als terugreis gebruik van deze corridor. Omdat het dan om thermiekvliegers gaat die vaak bij geschikt weer in serieus aantal doortrekken en omdat ze dan aangewezen zijn op opstijgende lucht waarbij ze in dalende glijvluchten zonder al te veel inspanning grote afstanden kunnen overbruggen, vliegen deze soorten op variabele hoogtes voorbij, doorgaans tussen de 50 en 250 meter. Vogels als deze met grote en brede vleugels zijn niet behendig en snel genoeg om het effect van roterende wieken tijdig te ontwijken; de cijfers van slachtoffers die in windmolenparken in zuid-Europa, waar vogels van dit kaliber zich als door een flessenhals naar Afrika moeten zien te manoeuvreren, zijn soms hallucinant ! Voeg daar nog een resem kleinere waadvogels aan toe als plevieren, ruiters en snippen die op hun trek dankbaar gebruik maken van plassen op ondergelopen weilanden in de Aavallei, dan hoeft het ook niet te verwonderen dat de Slechtvalk hier jaarlijks overwintert op de hoogspanningsmasten en ruimschoot aan z’n prooien komt…. !

Een en ander verklaart hier ook de aanwezigheid van trektelposten in Poederlee, Vorselaar en Viersel die bemand worden door zéér onderlegde vogelaars/ornithologen en de installatie van een ringstation langs de Aa op de grens van Herentals en Vorselaar waar gediplomeerde ringers werkzaam bij het INBO (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) jaarlijks enkele duizenden zangvogels van vaak zeldzame pluimage van een wetenschappelijke pootring voorzien. De hele Aavallei wordt ook zes keer per winterhalfjaar gemonitord op de aanwezigheid van waterwild, waarbij de resultaten mee opgenomen worden in een Europees georganiseerd samenwerkingsverband…en dat al van in de jaren ’70 !

Genoeg argumenten dunkt mij om af te zien van een installatie van windmolens op deze locatie.